ATEX verlichting explosieveilige LED voor zone 0 tot 22
Voor gas- en stofexplosiegevaarlijke werkomgevingen levert Nuvia ATEX-gecertificeerde LED-armaturen uit de Maxim-serie. Drie lengtes, wattage-range van 8W tot 118W, vast 4000K, IP66, optioneel met DALI-aansturing of noodunit. Voor chemie, farmacie, voedselindustrie, houtbewerking en verfspuiterijen. B2B-prijzen zichtbaar na login.
ATEX 2014/34/EU gecertificeerd
Voor gas- en stofzones (0-22)
Maxim-serie uit voorraad NL
Wat is ATEX-verlichting en wanneer is het verplicht
ATEX is de Europese richtlijn 2014/34/EU voor apparatuur en beschermingssystemen in potentieel explosiegevaarlijke atmosferen. De afkorting komt van het Franse ATmosphères EXplosibles. Voor verlichting betekent het: een armatuur die zo is geconstrueerd dat hij in een ruimte met brandbaar gas, damp, nevel of stof geen ontstekingsbron kan vormen. Vonkvrije constructie, temperatuurbegrenzing van het oppervlak, en een gesloten behuizing die voorkomt dat hete componenten in contact komen met de explosieve atmosfeer.
ATEX-verlichting is wettelijk verplicht in elke werkomgeving die door de werkgever is geclassificeerd als een gevaarlijke zone volgens de ATEX-richtlijn. Dat zijn typisch ruimtes waar tijdens normaal bedrijf brandbare stoffen vrijkomen of aanwezig kunnen zijn: vulplaatsen voor brandstoffen, opslag van oplosmiddelen, verfspuiterijen, productielijnen in de farmacie, en zones met meel- of houtstof. Een gewone stof- en waterdichte armatuur (hoe goed beschermd ook tegen indringing) voldoet hier niet, omdat de constructie geen ontstekingsgevaar uitsluit. Alleen een armatuur met ATEX-markering en bijbehorende categorie mag worden geplaatst.
ATEX-verlichting is daarmee een aparte categorie naast de gewone explosieveilige verlichting-eisen die in stoffige of vochtige werkruimtes spelen. Een explosieveilig armatuur is per definitie geconstrueerd om geen ontstekingsbron te zijn, of de omgeving nu nat, stoffig of compleet schoon is. Dat onderscheid is belangrijk in projecten: gewone explosieveilige verlichting voor algemene industriële ruimtes is wat anders dan ATEX-gecertificeerde verlichting voor een geclassificeerde zone.
Voor wie aan de installatiekant zit: in een project waar de eindgebruiker een zone-classificatie heeft opgesteld (vaak in samenwerking met een veiligheidsadviseur), volgt direct welke ATEX-categorie de armaturen moeten hebben. Een ex verlichting-armatuur voor zone 2 is bouwkundig anders dan eentje voor zone 1, en stof-zones hebben weer een eigen categorie-eis. Wij leveren de armatuur; de installateur of opdrachtgever bepaalt de zone en de bijbehorende ATEX-categorie. Voor het volledige assortiment ATEX armaturen zie de productpagina's, daar staat per SKU de ATEX-markering.
Gas-zones en stof-zones: 0, 1, 2 en 20, 21, 22
De ATEX-richtlijn deelt explosiegevaarlijke ruimtes in zes zones in, drie voor gas en drie voor stof. De indeling werkt op basis van hoe vaak en hoe lang een explosieve atmosfeer aanwezig is tijdens normaal bedrijf.
Gas-zones (brandbare gassen, dampen, nevels):
- Zone 0: explosieve atmosfeer is continu of langdurig aanwezig (bijvoorbeeld het binnen-volume van een tank of een leidingsysteem met brandbare vloeistof).
- Zone 1: explosieve atmosfeer is af en toe aanwezig tijdens normaal bedrijf (bijvoorbeeld rondom een vulopening, een pomp of een ontluchting).
- Zone 2: explosieve atmosfeer is in normaal bedrijf onwaarschijnlijk en duurt kort als ze voorkomt (bijvoorbeeld een ruimere ruimte rondom een procesinstallatie).
Stof-zones (brandbare stoffen in stof- of poedervorm):
- Zone 20: continu of langdurig aanwezig stofwolk (binnenkant van filterinstallaties, transportsystemen voor poeder).
- Zone 21: stofwolk waarschijnlijk aanwezig tijdens normaal bedrijf (rond vul- of stortpunten, ontluchtingen van silo's).
- Zone 22: stofwolk onwaarschijnlijk in normaal bedrijf, kortdurend (bijvoorbeeld de algemene productieruimte rondom een geclassificeerde zone).
De zoekterm atex zone 2 hoort dus bij gas-toepassingen die als laag-risico zijn ingedeeld, en atex zone 21 bij stof-toepassingen met een matige kans op stofwolk. De zone-classificering wordt vastgelegd in een explosieveiligheidsdocument (EVD) dat de werkgever opstelt; daarin staat per ruimte (of deel van een ruimte) welke zone geldt, en daaruit volgt welke ATEX-categorie de aanwezige apparatuur, inclusief armaturen, moet hebben.
ATEX-categorieën en de markering op een armatuur
Aan elke ATEX-zone hangt een minimale categorie-eis voor de apparatuur. Een armatuur is dus niet "ATEX" als geheel: er staat een specifieke ATEX-markering op die aangeeft voor welke zone en welk type explosieve atmosfeer hij is goedgekeurd. De zoektermen atex armaturen en atex lampen verwijzen daarmee in feite naar een verzameling categorieën, niet naar één product-type.
Apparatuur-groepen (richtlijn 2014/34/EU):
- Groep I: mijnbouw (niet ons assortiment).
- Groep II: overige industriële toepassingen (chemie, farmacie, voedsel, houtbewerking, verfspuiterijen, petrochemie, en alle vergelijkbare branches).
Categorieën binnen groep II (per zone):
- Categorie 1G / 1D: geschikt voor zone 0 (gas) of zone 20 (stof). Hoogste beschermingsniveau, ook bij zeldzame storingen.
- Categorie 2G / 2D: geschikt voor zone 1 (gas) of zone 21 (stof). Bescherming bij normaal te verwachten storingen.
- Categorie 3G / 3D: geschikt voor zone 2 (gas) of zone 22 (stof). Bescherming bij normaal bedrijf.
Een armatuur met markering II 2G is dus geschikt voor gas-zone 1 (en omdat hogere categorie ook lagere zones dekt: ook zone 2). De volledige ATEX-markering op een product bevat naast groep en categorie ook de specifieke beschermingswijze (Ex db, Ex eb, Ex tb, etc.), gas- of stofgroep (IIA, IIB, IIC voor gas; IIIA, IIIB, IIIC voor stof), en de temperatuurklasse (T1 tot T6 voor gas; T-waarde in graden Celsius voor stof). Welke markering een specifieke Nuvia-armatuur heeft, lees je op de productpagina van de gekozen SKU; in deze uitleg geven we het kader, niet de productspecifieke certificering.
ATEX certificering verloopt via een aangemelde instantie (Notified Body) die de armatuur toetst. De fabrikant verklaart vervolgens conformiteit met de richtlijn en plaatst de ATEX-markering plus het EU-typeonderzoekscertificaat-nummer op het product. Voor projecten met audit-eisen zijn certificaten op aanvraag beschikbaar via contact.
ATEX LED-verlichting van Nuvia: de Maxim-serie
Onze ATEX led verlichting bestaat uit één productlijn: de Maxim-serie. Binnen die ene lijn zit het complete aanbod aan ATEX-armaturen voor zone 2 (gas) en zone 22 (stof): drie standaardlengtes, wattage-range van 8W tot 118W, vast 4000K (neutraal wit), en IP66 over de hele lijn. De wattage-keuze maakt dat dezelfde lengte armatuur in verschillende lichtopbrengsten beschikbaar is, van compacte 1.100 lumen tot 17.000 lumen voor grote werkruimtes.
Portfolio:
- Maxim 662 mm, 8W / 11W / 16W, basisvariant of met noodunit of DALI-aansturing.
- Maxim 1.272 mm, 23W / 31W / 38W / 43W / 44W / 60W, basis / NOOD / DALI per wattage.
- Maxim 1.572 mm, 27W / 38W / 48W / 54W / 71W / 106W / 118W, basis / NOOD / DALI per wattage.
Assortiment-scope: ons aanbod ATEX-armaturen is bewust beperkt tot zone 2 en 22, omdat het overgrote deel van de Nederlandse industriële toepassingen onder deze zone-classificatie valt. Voor strengere zones (0, 1, 20, 21) met andere markering: neem contact op voor advies.
Vijftig SKU's in totaal in de ATEX armaturen-collectie. Per SKU staat op de productpagina de exacte ATEX-markering, het lumen-uitvoer, de efficiëntie (139-145 lm/W), de afmetingen en het EU-conformiteitsnummer. Een atex armatuur met noodunit (NOOD-uitvoering) bevat een geïntegreerde nood-accu en blijft een gedefinieerde tijd branden bij stroomuitval; bij DALI-uitvoering kan de armatuur via een DALI-bus aangestuurd worden voor scenario- of daglichtafhankelijke regeling vanuit een gebouwbeheersysteem.
Alle Maxim-armaturen worden geleverd in vaste 4000K, neutraal wit. Andere kleurtemperaturen of een wisselbare CCT-schakelaar zoals bij sommige niet-ATEX-series in ons assortiment, zitten niet in deze lijn: de eis van vonkvrije constructie laat geen wisselbare schakeling op de armatuur toe.
Toepassingen per branche waar atex lamp-keuze telt
ATEX-verlichting komt in elke branche voor waar tijdens het productieproces brandbare gassen, dampen, nevels of stofwolken kunnen ontstaan. De zone-classificering verschilt sterk per branche, soms zelfs per ruimte binnen hetzelfde gebouw. De keuze voor een specifieke atex lamp hangt af van de zone-categorie die voor die werkruimte geldt, niet van de branche-naam zelf. Een paar typische toepassings-contexten waarin we de Maxim-serie zien geleverd worden:
- Chemie en petrochemie: procesruimtes met oplosmiddelen, productie-installaties voor kunststoffen of brandstoffen, opslag- en menglokalen. Zones lopen typisch van 1 (rond vul- en pomp-zones) tot 2 (algemene productiehal).
- Farmacie: ruimtes met poederige werkstoffen, fluidized-bed-processen, granuleer- en tabletteer-installaties. Stof-zones (21 of 22) komen veel voor.
- Voedselindustrie: meelopslag, suiker- of zetmeelverwerking, atex verlichting bakkerij-zones rond meelsilo's en kneedinstallaties (stof-zone 21 of 22). Voor reinigingsroutines is IP66 op de armatuur een praktisch voordeel: spoelbeurten met hogedruk worden weggevangen.
- Houtbewerking: zaag-, schaaf- en schuurinstallaties produceren houtstof. Productiehal en afzuig-systemen rond CNC-machines vallen vaak in stof-zone 22, kleinere zones rond afzuigingen in 21.
- Verfspuiterijen en lakcabines: oplosmiddel-dampen tijdens het spuiten, zone 1 in de cabine zelf, zone 2 in de directe omgeving. Combinatie van gas- en soms stofbelasting (poedercoating).
- Brandstofopslag en tankstations: vul- en aftap-zones rondom tanks vallen in zone 0 of 1, omliggende ruimtes in zone 2.
Voor projecten waar geen actuele zone-classificering ligt: een explosieveiligheidsdocument (EVD) is wettelijk verplicht en geeft per ruimte het kader voor armatuur-keuze. Wij leveren de armatuur; voor de classificering werk je samen met een veiligheidsadviseur of certificerende partij. Heb je het EVD al en wil je een lichtplan voor de explosieveilige zones binnen het project, dan kun je een lichtplan aanvragen.
Vervanging van explosieveilige TL naar LED met ATEX-markering
Veel ATEX-zones zijn de afgelopen decennia uitgerust met explosieveilige tl verlichting: gesloten armaturen met TL-buizen, vaak in roestvast staal of gepoedercoat aluminium. Met de TL-uitfasering en de dalende beschikbaarheid van TL-buizen ligt er voor veel installateurs een vervangings-vraag: de bestaande explosieveilige armaturen vervangen door een LED-equivalent met dezelfde of een hogere ATEX-categorie.
De Maxim-serie is daarvoor de directe optie. Het langere model (1.572 mm) ligt qua afmeting dicht bij een klassieke TL-armatuur van 1.500 mm en kan met de juiste montage-accessoires op de bestaande positie geplaatst worden. Voor de korte 1.500 mm-vervangingen kies je doorgaans een wattage tussen 27W en 54W afhankelijk van de gewenste lumen-output; voor zwaardere productieruimtes pak je een 71W tot 118W. De voordelen van de overstap van TL naar explosieveilige led verlichting zijn dezelfde als bij niet-ATEX-armaturen: hogere lichtopbrengst per watt, langere levensduur, geen ballast die onderhoud vraagt, en geen TL-buizen die op voorraad gehouden hoeven worden.
Belangrijk bij vervangings-projecten: de ATEX-markering van de oude armatuur is niet automatisch geldig voor de nieuwe. Bij elke aanschaf hoort de nieuwe armatuur weer een eigen ATEX-categorie-eis te matchen aan de zone-classificering uit het EVD. Wijzigt de installatie van plaats of toepassing, dan kan een hercertificering of een nieuw EVD nodig zijn. Vraag bij twijfel een advies aan of stuur de EVD-zonering door, dan kunnen we kijken welke Maxim-uitvoering qua categorie-eis past.
Voor de bedrading: alle Maxim-armaturen worden voorzien van een aansluitset, en in projectmatige uitvoeringen kun je werken met stekerbare aansluitkabels mits het bestek dat toestaat (in sommige zones is een geboorde wand-doorvoer vereist; in dat geval verloopt de aansluiting via een kabelwartel). Per project verschilt dat, vraag het bij twijfel even na.
ATEX staat voor de Europese richtlijn 2014/34/EU voor apparatuur in potentieel explosieve atmosferen. In een ruimte waar brandbare gassen, dampen of stof aanwezig kunnen zijn, moet elke aanwezige apparatuur (inclusief verlichting) zo geconstrueerd zijn dat hij geen ontstekingsbron vormt. Een ATEX armatuur heeft daarvoor een vonkvrije constructie, oppervlakte-temperatuurbegrenzing en een gesloten behuizing. Een gewone stof- en waterdichte armatuur is niet hetzelfde als een ATEX-armatuur: IP-classificering gaat over indringing van vaste deeltjes en water, ATEX gaat over explosieveiligheid. De keuze is wettelijk verplicht in geclassificeerde zones, niet vrijblijvend.
Gas-zones (0, 1, 2) zijn voor brandbare gassen, dampen of nevels: oplosmiddelen, brandstoffen, propaan-installaties, petrochemische processen. Stof-zones (20, 21, 22) zijn voor brandbare stoffen in poeder- of stofvorm: meel, suiker, zetmeel, houtstof, sommige farmaceutische werkstoffen. De nummering loopt parallel: zone 0/20 is continu aanwezig, zone 1/21 is af en toe in normaal bedrijf, en zone 2/22 is onwaarschijnlijk en kortdurend. Bij apparatuur-keuze kijk je naar de zone-categorie (1G/2G/3G voor gas, 1D/2D/3D voor stof): die staat in de ATEX-markering op het product en moet matchen aan de zone uit het EVD.
In elke werkruimte die door de werkgever is geclassificeerd als ATEX-zone in het explosieveiligheidsdocument (EVD). Dat document is verplicht vanuit ARBO-wetgeving in samenhang met de ATEX 153-richtlijn (werkgevers-richtlijn) voor elke werkgever waar explosiegevaar kan optreden. De EVD legt per ruimte (of deel daarvan) de zone-classificatie vast en geeft daarmee aan welke minimale ATEX-categorie de aanwezige apparatuur, inclusief verlichting, moet hebben. Buiten de geclassificeerde zone is ATEX-verlichting niet vereist; binnen die zone is gewone verlichting niet toegestaan.
Voor groep II (overige industriële toepassingen) gelden drie categorieën per medium-type. Voor gas: 1G (zone 0), 2G (zone 1), 3G (zone 2). Voor stof: 1D (zone 20), 2D (zone 21), 3D (zone 22). Een armatuur die een hogere categorie heeft (lager nummer) mag in lagere zones ingezet worden: een 2G-armatuur is dus ook geldig in zone 2. De volledige markering op een product bevat naast groep en categorie ook de beschermingswijze (Ex db, Ex eb, Ex tb), de gas- of stofgroep, en de temperatuurklasse. Welke specifieke markering een Nuvia-armatuur heeft, lees je op de productpagina.
De Maxim-serie dekt het volledige aanbod aan atex lampen en armaturen bij Nuvia. Drie lengtes (662 mm, 1.272 mm, 1.572 mm), wattages van 8W tot 118W, vast 4000K, IP66, in 50 SKU-varianten. Per lengte zijn er meerdere wattage-opties en is elke variant beschikbaar als basisuitvoering, met noodunit (NOOD), of met DALI-aansturing. Voor het complete assortiment atex led verlichting zie de ATEX-collectie; per SKU staat de exacte ATEX-markering, het lumen-uitvoer en de afmetingen op de productpagina.
IP66 zegt iets over stof- en waterdichtheid: stofdicht (eerste cijfer 6) en bestand tegen sterke waterstralen (tweede cijfer 6). Dat is wat anders dan ATEX-veiligheid: IP gaat over indringing van vaste deeltjes en water, ATEX gaat over explosieveiligheid (vonkvrije constructie, temperatuurbegrenzing). Een armatuur kan IP66 zijn zónder ATEX (dan wel waterbestendig, geen explosieveiligheid) en kan in theorie ATEX zijn met een lagere IP-waarde (al is dat ongebruikelijk). De Maxim-serie heeft de combinatie IP66 + ATEX-markering, wat hem geschikt maakt voor zones waar zowel reinigingsroutines met hogedruk als explosieveiligheids-eisen gelden, zoals in de voedselindustrie en farmacie.
Ja. De Maxim-serie is in elke wattage-variant ook leverbaar als DALI-uitvoering, naast de basis- en NOOD-varianten. Voor projecten met gebouwbeheersysteem-integratie (GBS, BMS, KNX/Modbus-gateway) maakt dat dimming en scenario-besturing mogelijk binnen de explosieveilige zone. De DALI-bedrading verloopt buiten het armatuur via een afzonderlijke 2-aderige DALI-bus parallel aan de voedingskabel; aansluiting binnen het armatuur is via het ATEX-conforme klemmenblok. Voor projectspecifieke bedrading raden we een lichtplan aan.
Ja. De Maxim NOOD-uitvoering bevat een geïntegreerde nood-accu en blijft een gedefinieerde tijd branden bij stroomuitval. Voor projecten waar de ATEX-zone tegelijk een vluchtroute is volgens NEN-EN 1838, kan dit noodverlichtings-functie en ATEX-conformiteit in één armatuur combineren. Belangrijk: zowel de ATEX-categorie als de noodverlichtings-aanduiding moet op de productpagina kloppen voor de specifieke toepassing; per SKU controleren.
Elke branche waar tijdens bedrijf brandbare gassen, dampen, nevels of stof kunnen vrijkomen. Typische toepassingen: chemie en petrochemie (oplosmiddelen, brandstoffen), farmacie (poederige werkstoffen, fluidized-bed), voedselindustrie (meelopslag, suiker, zetmeel, bakkerij-stof), houtbewerking (zaagsel, schuurstof rond CNC), verfspuiterijen en lakcabines (oplosmiddel-dampen, poedercoating), brandstofopslag en tankstations (vul- en aftap-zones). De aanwezigheid van een EVD met geclassificeerde zone is leidend, niet de branche-naam zelf; ook een algemene productiehal kan binnen een zone vallen als er specifieke proces-stappen aanwezig zijn.
Stuur de zone-classificatie uit het EVD plus de gewenste verlichtingsniveaus per ruimte door via een lichtplan-aanvraag. Wij rekenen op basis van de Maxim-portfolio uit hoeveel armaturen per ruimte nodig zijn voor de NEN 12464-1 lux-eis op het werkvlak, met de juiste ATEX-categorie per zone. Voor projectmatige afnames is ook B2B-prijs op aanvraag beschikbaar via in te loggen of een offerte aan te vragen.
Vragen over ATEX-verlichting voor jouw project?
Voor advies, een lichtplan of een projectofferte over ATEX-verlichting voor jouw zone-classificering ben je welkom om contact op te nemen. We denken mee over Maxim-wattage en lengte-keuze, NOOD- of DALI-uitvoering, en aansluiting via stekerbare of vaste bedrading, voor chemie, farmacie, voedselindustrie, houtbewerking en verfspuiterijen.