Keuzehulp noodverlichting in opbouw Welk noodverlichtingsarmatuur past bij uw project?

Een praktische gids voor installateurs en technische inkopers: van normen en accu-typen tot montagewijze en pictogrammen.

Bekijk het assortiment noodverlichtingVraag advies aan
Vragen? Bel Luca Dolce direct 076 200 3133

NEN-EN 1838-conforme armaturen voor utiliteit en industrie

Zakelijke nettoprijzen met voordelen voor installateurs

Gratis lichtplan op aanvraag (B2B)

Wat bepaalt de keuze voor noodverlichting in opbouw?

Noodverlichting in opbouw is de montagewijze waarbij het armatuur volledig op het plafond of de wand wordt gemonteerd, zonder dat het in een systeemplafond of gipsplaat verdwijnt. Dat klinkt als een detail, maar de montagevorm heeft directe gevolgen voor de toegankelijkheid van de accu en de onderhoudbaarheid in de praktijk.

Bij de keuze voor een noodverlichtingsarmatuur in opbouw spelen vier afwegingen tegelijk een rol:

  • Montagelocatie: beton, staal of holle wand bepaalt het bevestigingsmiddel en de IP-eis.
  • Vluchtwegroute of omgevingsverlichting: een vluchtwegpictogram stelt andere eisen aan het armatuur dan een anti-paniek-verlichtingsarmatuur.
  • Accu-type en bewakingsvorm: centrale of decentrale bewaking, zelftest of handmatige inspectie.
  • Omgevingscondities: temperatuur, vochtigheid en explosiegevaar (ATEX) sturen de IP-klasse en het armatuurtype.

Pas als u al deze variabelen scherp heeft, kunt u een verantwoorde productkeuze maken. De secties hieronder lopen ze stap voor stap door.

NEN-EN 1838: de norm die uw keuze begrenst

NEN-EN 1838 is de Europese norm voor noodverlichting. Waar de norm dwingende eisen stelt aan verlichtingsniveaus, overschakeltijden en brandtijden, is er geen ontwerpvrijheid: die grens ligt vast, ongeacht wat een armatuurleverancier beweert. De norm onderscheidt drie categorieën.

Vluchtwegverlichting verlicht de looproute zelf: de vluchtweg, trappen en nooduitgangen. De prestatie-eisen zijn vastgelegd in de norm en gelden als harde ondergrenswaarden.

Anti-paniekverlichting is bedoeld voor open ruimten zodat aanwezigen zonder paniek naar een vluchtweg kunnen bewegen. Ook hier schrijft NEN-EN 1838 minimumeisen voor aan verlichtingssterkte en gelijkmatigheid.

Hoge-risicoverlichting geldt voor ruimten waar gevaarlijke werkzaamheden plaatsvinden. De overschakeltijd naar noodvoeding is hier aanzienlijk korter dan bij de andere categorieën; de aansluit- en bewakingsarchitectuur weegt hier zwaarder dan het armatuurtype zelf.

De norm schrijft niet voor welk armatuurtype u moet gebruiken; ze schrijft voor wat dat armatuur moet presteren. Een externe toelichting op de normstructuur vindt u via het Arboportaal over licht op het werk. Dat is het kader waarbinnen de selectie plaatsvindt.

Decentraal of centraal bewaakt: de accu-keuze uitgelegd

De accu is het hart van elk noodverlichtingsarmatuur. De vraag is niet alleen welk type, maar ook hoe de bewaking is georganiseerd.

Decentraal (noodverlichtingsarmatuur met eigen accu)

Elk armatuur draagt zijn eigen noodverlichtingsaccu. Dit is de meest gangbare aanpak bij renovatie of kleinere projecten, omdat er geen centrale infrastructuur nodig is. Uitval van één armatuur heeft geen effect op de rest van het systeem.

Centraal bewaakt systeem

Een centrale accu-eenheid bewaakt en voedt meerdere armaturen. Dit vereenvoudigt periodieke inspectie conform NEN-EN 50172 en past beter bij grote gebouwcomplexen. Het armatuurtype moet dan geschikt zijn voor centrale voeding.

Zelftestfunctie

Armaturen met ingebouwde zelftest voeren automatisch periodieke laad- en ontlaadtesten uit en signaleren een storing via een indicator-led. Dat reduceert de inspectietijd bij onderhoud aanzienlijk, wat voor grotere projecten een reële besparing op beheerskosten oplevert.

Bij de noodverlichtingsaccu's in LED-armaturen is de chemie van belang: Li-ion-accu's zijn compacter dan NiMH maar gevoeliger voor temperatuurextremen. In koelcellen of verwarmde industrieruimten kiest u het accu-type op basis van de bedrijfstemperatuur, niet op basis van prijs alleen.

Even sparren over keuzehulp noodverlichting in opbouw?

We denken vrijblijvend mee over de juiste keuze voor jouw project.

Bel ons 076 200 3133Bekijk het assortiment noodverlichting

Pictogrammen en symbolen: wat is wettelijk verplicht?

Een noodverlichtingspictogram op een armatuur is geen designkeuze. ISO 7010 en de Arbeidsomstandighedenwet bepalen welke pictogrammen verplicht zijn en wat ze moeten tonen. Het vluchtwegsymbool, de rennende figuur met richtingspijl (ISO 7010-E001/E002), is de geldende standaard in Nederland. Het oudere groene-man-pictogram zonder ISO-koppeling voldoet niet meer aan deze eis.

Voor installateurs zijn drie aspecten van noodverlichting-pictogrammen relevant:

  • Belicht of zelfverlicht: een pictogramarmatuur moet zelfverlicht zijn (eigen lichtbron) wanneer het als richtingsaanwijzer fungeert op de vluchtweglocatie.
  • Zichtafstand: de hoogte van het pictogram bepaalt de maximale zichtafstand. De verhouding tussen pictogramhoogte en zichtafstand is vastgelegd in NEN-EN 1838; controleer de norm voor de toepasselijke waarden.
  • Enkelzijdig of dubbelzijdig: in gangen waar het noodverlichtingspictogram van twee kanten zichtbaar moet zijn, kiest u een armatuur met dubbelzijdig verlicht pictogram of plaatst u twee enkelzijdige armaturen tegenover elkaar.

Het symbool op het armatuur en de looprouteaanduiding moeten consistent zijn door het hele gebouw. Meng geen pictogramstijlen; dat leidt bij een ontruiming tot verwarring. Het noodverlichtingssymbool is daarmee een projectbrede keuze, geen armatuur-per-armatuur-beslissing.

Ontdek het assortiment LED noodverlichting van Nuvia Light

Nuvia Light levert LED noodverlichtingsarmaturen voor utiliteit, industrie en commercieel vastgoed. Het assortiment omvat armaturen voor zowel opbouw- als inbouwmontage, geschikt voor vluchtwegverlichting en anti-paniekverlichting conform NEN-EN 1838.

Voorbeelden uit het assortiment:

Welke specificaties een specifiek armatuur heeft, leest u op de productpagina. Bekijk het volledige aanbod via LED noodverlichting en vluchtwegverlichting.

Bekijk alle noodverlichtingsarmaturen

IP-klasse en omgevingscondities: waar let u op bij de selectie?

De beschermingsgraad van een noodverlichtingsarmatuur is niet alleen een cataloguswaarde; het is een veiligheidseis die voortkomt uit de omgeving. Onvoldoende IP-klasse betekent dat vocht of stof de accu of de LED-driver kan beschadigen, met uitval van de noodverlichting op het meest kritieke moment als gevolg.

  • IP20: droge binnenruimten zonder stofbelasting, zoals kantooromgevingen met systeemplafond.
  • IP44 / IP54: ruimten met spatwaterrisico of matige stofbelasting, zoals productiehallen, garages of technische ruimten.
  • IP65 / IP66: armaturen voor buiten of natte industrieomgevingen; de behuizing is volledig stofdicht en beschermd tegen waterstralen.
  • ATEX-zones: in explosiegevaarlijke zones is een standaard noodverlichtingsarmatuur niet toegestaan. Hier zijn gecertificeerde ATEX-armaturen verplicht; de zoneclassificatie (zone 1, 2, 21, 22) bepaalt het vereiste beschermingsniveau.

Naast IP speelt de omgevingstemperatuur een rol. In koel- of vrieshuizen, of in ruimten met hoge procestemperaturen, controleert u de operationele temperatuurgrens van zowel het armatuur als de noodverlichtingsaccu voordat u een product selecteert. Die grens staat op de productpagina van het betreffende armatuur.

Onderhoud, inspectie en levensduur van de accu

NEN-EN 50172 en NEN 1010 schrijven voor dat noodverlichtingssystemen periodiek getest en gedocumenteerd worden. De frequentie: maandelijkse functietest (korte noodvoedingstest) en jaarlijkse duurtest op volledige brandtijd. Dit is niet vrijblijvend; de beheerder van het gebouw is verantwoordelijk voor de vastlegging. De installateur draagt zorg voor correcte oplevering en overdracht van de inspectiedocumentatie.

De levensduur van de noodverlichtingsaccu is de meest begrenzende factor in de onderhoudscyclus. Afhankelijk van het accu-type en het laadregime is vervanging na vier tot zes jaar gebruikelijk in de praktijk. Armaturen waarbij de accu eenvoudig vervangbaar is zonder speciaal gereedschap verlagen de arbeidskosten bij periodiek onderhoud aanzienlijk.

Bij armaturen met zelftestfunctie wordt de testhistorie intern bijgehouden en is storingsdetectie automatisch. Dat bespaart inspectietijd bij grotere installaties. Zonder zelftestfunctie vereist de norm dat u de tests handmatig uitvoert en documenteert. Beide aanpakken zijn normconform; de afweging zit in de beheerskosten over de looptijd van het project.

Voor uitgebreide informatie over onderhoud en levensduur, zie de pagina over onderhoud en levensduur noodverlichting opbouw.

Vluchtwegverlichting verlicht de looproute zelf: de vluchtweg, de trappen, de nooduitgangen. Anti-paniekverlichting verlicht open ruimten zodat aanwezigen zonder paniek naar een vluchtweg kunnen bewegen. NEN-EN 1838 stelt voor beide typen andere minimumeisen aan verlichtingssterkte en gelijkmatigheid. In de praktijk heeft een gebouw beide typen nodig: de vluchtwegverlichting op de route, de anti-paniekverlichting in de ruimte eromheen.

Een LED noodverlichting met accu bevat een ingebouwde oplaadbare accu die continu op laadspanning wordt gehouden via de reguliere netvoeding. Bij stroomuitval schakelt het armatuur automatisch over op de noodverlichtingsaccu. De LED-lichtbron blijft dan op accu-energie branden gedurende de opgegeven brandtijd. Na herstel van de netvoeding laadt de accu automatisch opnieuw op. De laadtijd tot volledig opgeladen is afhankelijk van het accu-type en de laadstroom; voor Li-ion-accu's verloopt dit doorgaans sneller dan voor NiMH-accu's.

In Nederland is het ISO 7010-pictogram de geldende standaard: de rennende figuur met richtingspijl (E001 voor rechtsaf, E002 voor linksaf). Dit vluchtwegsymbool heeft het oudere groene-man-pictogram zonder ISO-koppeling vervangen. De Arbeidsomstandighedenwet en het Bouwbesluit 2012 verwijzen naar deze ISO-norm. Het noodverlichtingspictogram moet zelfverlicht zijn wanneer het als richtingaanwijzer op de vluchtweglocatie is gemonteerd. Het noodverlichtingssymbool moet consistent worden toegepast door het hele gebouw.

Ja, dat is technisch mogelijk. Een conversiemodule (ook wel noodmodule of conversion kit genoemd) wordt ingebouwd in een standaard LED-armatuur en voorziet het van een eigen accu en noodvoedingsfunctie. De combinatie van armatuur en module moet samen voldoen aan NEN-EN 60598-2-22, de productstandaard voor noodverlichtingsarmaturen. Controleer of de fabrikant van de module een CE-verklaring voor de combinatie levert; een ongetest samengesteld systeem is niet normconform, ook al zijn de afzonderlijke componenten dat wel.

Opbouwmontage is de standaardkeuze wanneer er geen verlaagd plafond aanwezig is, wanneer de constructieve ondergrond beton of staal is, of wanneer toegankelijkheid voor accuvervanging en inspectie prioriteit heeft. Inbouwmontage past beter bij een systeemplafond of gipsplaatconstructie waarbij de armatuurhoogte geen belemmering mag vormen. Beide montagewijzen kunnen normconform worden uitgevoerd; de keuze volgt uit de bouwkundige situatie en de onderhoudsfrequentie die het beheerprotocol vereist.

De prijs van een noodverlichtingsarmatuur in opbouw hangt af van het armatuurtype, de brandtijd, de IP-klasse en de bewakingsvorm (zelftestfunctie of handmatig). Nuvia Light hanteert zakelijke nettoprijzen voor installateurs en technische klanten. Voor projecten kunt u een offerte aanvragen via de contactpagina van Nuvia Light. Bestellen gaat op rekening: u betaalt achteraf, de factuur volgt na levering.

NEN-EN 50172 (systeem voor vluchtwegverlichting) en NEN 1010 (elektrotechnische installaties) schrijven voor dat noodverlichtingssystemen maandelijks functioneel worden getest en jaarlijks op volledige brandtijd worden beproefd. De testresultaten moeten worden gedocumenteerd in een logboek. De verantwoordelijkheid ligt bij de beheerder van het gebouw; de installateur is verantwoordelijk voor een correcte oplevering en overdracht van de inspectiedocumentatie.

NEN-EN 1838 stelt een minimale brandtijd als ondergrens. Voor gebouwen waar mensen buiten reguliere werktijden aanwezig zijn of waar ontruiming meer tijd vergt, kan de lokale bouw- of gebruiksvergunning een langere brandtijd eisen. Controleer altijd de vergunningscondities en het ontruimingsplan van het gebouw voordat u de brandtijd van de noodverlichtingsaccu's vaststelt. Die keuze beïnvloedt direct de capaciteit, het gewicht en de prijs van het armatuur.

Nuvia adviseur ATEX verlichting Maxim portfolio en zone-keuze

Advies nodig bij uw project?

, Lichtadviseur

Nuvia Light levert uitsluitend aan zakelijke klanten: installateurs, technische inkopers en projectbedrijven. Heeft u vragen over de juiste noodverlichtingsarmaturen voor uw project, of wilt u een offerte voor grotere aantallen? Neem contact op via info@nuvia-light.com of bel naar 076 200 3133. Een gratis lichtplan op maat is mogelijk op aanvraag.

Bel ons